تشدید کنترل‌های مرزی و سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تر آلمان؛ آغاز دوره‌ای جدید در مدیریت مهاجرت

 

در واکنش به افزایش ورود غیرقانونی به آلمان و فشارهای سیاسی داخلی، دولت فدرال از اواخر سال ۲۰۲۳ به بعد، مجموعه‌ای از سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی و کنترل‌های مرزی شدیدتر را به اجرا گذاشته است. این اقدامات بخشی از روند عمومی در اتحادیه اروپا برای محدودسازی مهاجرت و حفاظت از مرزها به شمار می‌روند.

این تغییرات نه‌تنها مهاجران غیرقانونی، بلکه پناهجویان، متقاضیان ویزا، و حتی برخی مهاجران قانونی را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند.

---

کنترل‌های جدید مرزی؛ بازگشت به مرزهای بسته؟

🔹 از پاییز ۲۰۲۳، آلمان با استناد به ماده ۲۵ کنوانسیون شنگن، کنترل‌های مرزی موقتی را در برخی مرزهای خود برقرار کرده است، به‌ویژه:

• مرز با لهستان، جمهوری چک، اتریش و سوئیس؛

• استفاده از ایست‌های بازرسی سیار، پلیس مرزی و نظارت با فناوری‌های پیشرفته؛

• بازگرداندن سریع پناهجویانی که فاقد مدارک قانونی‌اند؛

• همکاری‌های فشرده‌تر با کشورهای مرزی برای کاهش ورود مهاجران.

---

قوانین سخت‌گیرانه‌تر؛ تحولی بنیادین در سیاست پناهندگی

دولت آلمان در راستای محدودسازی مهاجرت، قوانین متعددی را اصلاح یا تصویب کرده است. مهم‌ترین تغییرات عبارت‌اند از:

۱. تسریع اخراج پناهجویان رد شده

• زمان بازداشت قبل از اخراج افزایش یافته؛

• امکان ورود پلیس به اقامتگاه‌ها برای بازداشت پناهجویان؛

• کاهش امکان اعتراض‌های حقوقی علیه حکم اخراج.

۲. کاهش کمک‌های نقدی به پناهجویان

• ارائه بسته‌های غیرنقدی (کالا) به‌جای پول نقد؛

• محدود کردن کمک‌ها در ماه‌های اول ورود برای جلوگیری از «جذب» اقتصادی.

۳. فشرده‌سازی روند بررسی پرونده‌ها

• کاهش مدت بررسی اولیه؛

• استفاده از الگوریتم‌ها و مصاحبه‌های سریع؛

• تمرکز بیشتر بر تعیین کشور مبدأ و رد سریع درخواست‌هایی که «بی‌پایه» تلقی می‌شوند.

---

تأثیر این سیاست‌ها بر مهاجران و پناهجویان

🔹 پناهجویان:

• افزایش فشار روانی، ناامیدی و ترس از اخراج؛

• کاهش کیفیت خدمات اقامتی و درمانی در کمپ‌ها؛

• محدودیت بیشتر در رفت‌وآمد و دسترسی به آموزش یا کار.

🔹 مهاجران قانونی:

• روند بررسی ویزا و بلوکارت سخت‌تر و زمان‌برتر شده؛

• اعمال دقت و شک بیشتر بر مدارک و سوابق متقاضیان از کشورهای خاص؛

• دشوارتر شدن الحاق خانواده به مهاجران شاغل.

🔹 اتباع خارجی فاقد مدرک:

• خطر دستگیری و بازداشت در هنگام عبور از مرز یا مراجعه به ادارات رسمی افزایش یافته است.

---

دلایل و انگیزه‌های پشت پرده

🔹 مهم‌ترین عوامل پشت این سیاست‌ها عبارت‌اند از:

1. افزایش ورود غیرقانونی از مسیر بالکان غربی و مدیترانه؛

2. افزایش فشار احزاب راست افراطی مانند AfD در سطح فدرال و ایالتی؛

3. نگرانی عمومی درباره امنیت، اقتصاد و انسجام فرهنگی؛

4. هماهنگی با سیاست‌های جدید اتحادیه اروپا برای حفاظت مشترک از مرزها و ایجاد “مرزهای دیجیتال”.

---

واکنش‌های داخلی و بین‌المللی

🔸 در داخل آلمان:

• احزاب راست از این سیاست‌ها استقبال کرده‌اند.

• احزاب چپ، کلیساها و نهادهای حقوق بشری به‌شدت مخالفت کرده‌اند و آن را خلاف ارزش‌های دموکراتیک و انسانی آلمان دانسته‌اند.

🔸 در سطح بین‌المللی:

• کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) و برخی کشورهای اروپایی نسبت به سیاست‌های اخراج فوری و سخت‌گیری‌های مرزی ابراز نگرانی کرده‌اند.

---

آینده مهاجرت به آلمان؛ به کدام‌سو می‌رویم؟

با توجه به فضای فعلی سیاسی و اجتماعی آلمان، به نظر می‌رسد که در کوتاه‌مدت:

• سیاست‌های سخت‌گیرانه ادامه خواهند داشت؛

• احتمال دارد دسترسی به اقامت دائم و تابعیت دشوارتر شود؛

• مهاجران باید بیش از پیش به مستندسازی، وکیل مهاجرتی، و مشاوره حقوقی دقیق توجه داشته باشند.

---

نتیجه‌گیری

تشدید کنترل‌های مرزی و سیاست‌های سخت‌گیرانه، بخشی از یک تغییر گسترده در سیاست مهاجرتی آلمان و اروپا است. این سیاست‌ها با هدف کاهش مهاجرت غیرقانونی طراحی شده‌اند، اما مهاجران قانونی و پناهجویان واقعی را نیز در معرض آسیب‌های جانبی جدی قرار داده‌اند.

در چنین شرایطی، آگاهی حقوقی، استفاده از مسیرهای قانونی معتبر، و پرهیز از اقدام‌های پرریسک، برای مهاجران حیاتی است.